>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
>
|
Cork
Niemal wszędzie widać świadectwa kupieckiej przeszłości Cork: szare kamienie nadbrzeża, stare magazyny i eleganckie mosty. Dawniej wiele ulic było drogami wodnymi, na przykład St Patrick’s St miała nadbrzeża dla żaglowców, a na chodniku przy Grand Parade zachowały się XVIII-wieczne urządzenia do cumowania.
Stare miasto Cork – drugie w Republice Irlandii pod względem wielkości – powstało na wyspie, którą z obu stron opływają dwa kanały na rzece Lee. Wzdłuż otaczających je wzgórz ciągną się XIX-wieczne przedmieścia. Dzięki rzece centrum jest zwarte i wyraźnie określone. Gdy przyjeżdża się do Cork z rejonów wiejskich, od razu wyczuwa się jego światowy charakter.
Początki Cork (Corcaigh, „bagnisko”) sięgają VII wieku, kiedy święty Finbarr założył opactwo i szkołę. Obecnie w tym miejscu stoi poświęcona mu okazała XIX-wieczna neogotycka katedra. Wokół zabudowań klasztornych powstała osada, która sąsiadowała z bagiennymi moczarami – dzisiejszym centrum miasta. W 820 r. przybyli tu wikingowie. Po zrównaniu z ziemią opactwa i przyległej wsi, na jednej z wysp bagna zbudowali nową osadę i stopniowo zaczęli się asymilować z Celtami.
Wiek XII to czasy normandzkiej inwazji. W 1172 r. Cork, podobnie jak inne porty, dostał się pod ich panowanie. Masywnego kamiennego muru, którym ośrodek otoczono, nie sforsował nawet Cromwell. Fortyfikacje miejskie uległy zniszczeniu podczas oblężenia w 1690 r. przez wojska Wilhelma Orańskiego. Po tych wydarzeniach miasto zaczęło przybierać kształty zbliżone do dzisiejszych. Ekspansja terytorialna oznaczała osuszenie bagien i wybudowanie wewnętrznych kanałów, a oparty na transporcie wodnym handel stał się podstawą dochodu mieszkańców. Dowodem ich zamożności są zachowane do dziś XVIII-wieczne kamienice z łukowatymi frontonami oraz XIX-wieczna szara neogotycka architektura sakralna.
Twórcami większości tych budowli byli bracia Pain. W dzielnicy Shandon przetrwały resztki infrastruktury obsługującej potężny w owym czasie handel produktami mlecznymi.
Podczas wojny angielsko-irlandzkiej i wojny domowej miasto poważnie ucierpiało. Jego udział w powstawaniu republiki dokumentuje miejscowe muzeum. Osławieni czarno-brunatni sprawowali wyjątkowo brutalne rządy, wprowadzając terror i zniszczenie. Byli też odpowiedzialni za zamordowanie w 1920 r. burmistrza Thomasa Mac- Curtaina. Następny burmistrz – Terence MacSwiney – został uwięziony jako zwolennik republiki i zmarł w więzieniu Brixton po 74-dniowym strajku głodowym – jednym z najdłuższych w historii strajków głodowych irlandzkich patriotów. W czasie wojny domowej w latach 1922–1923 Cork stało się bazą zarówno dla wojsk Wolnego Państwa, jak i dla republikanów. Tragiczne losy miasta w latach 20. doprowadziły do licznych zniszczeń dokonanych przez Anglików (spłonęła duża część miasta). Z tego powodu w Cork nie ma w zasadzie żadnych ważniejszych zabytków sprzed XIX w.
Ośrodek wciąż się rozwija – jako port, miasto uniwersyteckie i centrum kulturalne – akcentując swą niezależność od Dublina. W 2005 r. jest Europejską Stolicą Kultury. W mieście odbywają się liczne festiwale, największe to festiwal filmowy (pocz. X) i jazzowy (kon. X).
Jedną z zalet Cork są niewielkie rozmiary: do niemal każdej atrakcji turystycznej można dotrzeć na piechotę. Mimo niewielu atrakcji turystycznych Cork to dobre miejsce na spacery.
|
|
